ประวัติโรงเรียน
ประวัติโรงเรียน
         1. ชื่อโรงเรียนทรายมูลวิทยา ตั้งอยู่เลขที่  142  หมู่ 16 ถนนวารีราชเดช ตำบล ทรายมูล อำเภอ ทรายมูล  จังหวัดยโสธร  รหัสไปรษณีย์ 35170
          2. สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร โทรศัพท์ 045-787063              โทรสาร  045-787257
          3. เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงระดับ  ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  6
          โรงเรียนทรายมูลวิทยา เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร แต่เดิมสังกัดกรมสามัญศึกษา ปัจจุบันสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร กระทรวงศึกษาธิการ ได้รับอนุมัติให้จัดตั้งและเปิดทำการเรียนการสอนเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2519  
           ปีแรกของการเรียนการสอน มีนักเรียน 54 คน ใช้ศาลาการเปรียญวัดบูรพาราม (ใต้) ตำบลทรายมูล อำเภอทรายมูล เป็นสถานที่เรียนชั่วคราว ครุภัณฑ์ โต๊ะ เก้าอี้ ได้รับบริจาคจากผู้ปกครองนักเรียน และผู้มีจิตศรัทธา มีครูอาจารย์ ๓ ท่านคือ นายพิทยา เจติญ์ภัทรานาท ปลัดอำเภอ นายประดิษฐ์  ศรีธรรม ครูใหญ่โรงเรียนบ้านทรายมูล และนายบพิตร  โสมณวัฒน์ ครูช่วยราชการ  หมวดการศึกษาอำเภอ
           ต่อมากรมสามัญศึกษา ได้แต่งตั้ง นายวิทย์ ส่งศรีโรจน์ ผู้ช่วยอาจารย์ใหญ่โรงเรียนยโสธรพิทยาคมมาดำรงตำแหน่งครูใหญ่ และมีการย้ายสถานที่ตั้งโรงเรียนใหม่ ซึ่งเป็นสถานที่ในปัจจุบันมีเนื้อที่ 44 ไร่  2 งาน 72ตารางวา สถานที่ดังกล่าวเป็นที่สาธารณประโยชน์ (ป่าช้าเก่า) จึงได้นิมนต์หลวงพ่อบุญมี (พระครูอภัยจริยาจารย์)
จากเพชรบูรณ์ มาทำพิธีล้างป่าช้า และได้อาศัยกำลังจากคณะครูอาจารย์ นักเรียน ช่วยกันปรับแต่งพื้นที่ 
            ปี พ.ศ. 2520 ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคาร 216 ก ครึ่งหลัง จำนวน 8 ห้องเรียน อาคารชั่วคราว 1 หลัง จำนวน 7 ห้องเรียน ส้วม 1 หลัง 8 ที่ 
            ปี พ.ศ. 2522 ได้รับงบประมาณสร้างอาคารเรียน 216 ก  เต็มรูป 
            ปี พ.ศ. 2524 โรงเรียนได้รับคัดเลือกเป็นโรงเรียนดีเด่น ได้รับรางวัลสถานศึกษารางวัลพระราชทาน  ระดับมัธยมศึกษา
            ปี พ.ศ. 2527 โรงเรียนเข้าโครงการโรงเรียนมัธยมศึกษาเพื่อพัฒนาชนบทรุ่นที่ 1 (มพช. 2 รุ่น 1) ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียน ห้องสมุด และวิทยาศาสตร์ (CS 213 B) 1 หลัง อาคารหอประชุมเล็กจำนวน 1 หลัง อาคารโรงฝึกงาน 3 หลัง 3 หน่วย บ้านพักครู 3 หลัง บ้านพักภารโรง 1 หลัง และงบประมาณวัสดุ ครุภัณฑ์ อีกหลายรายการ 
            ปี พ.ศ. 2539 โรงเรียนเข้าโครงการปฏิรูปทางการศึกษา ตามนโยบายกระทรวงศึกษาธิการ และได้รับงบประมาณ ก่อสร้างอาคาร 318 ล/พิเศษ 1 หลัง เครื่องคอมพิวเตอร์จำนวน 11 ชุด และห้องปฏิบัติการภาษา 1 ห้องเรียน เพื่อนำมาพัฒนาปฏิรูปการศึกษา 4ด้าน ดังนี้ ปฏิรูปโรงเรียน และสถานศึกษา ปฏิรูปครู และบุคลากร ปฏิรูปหลักสูตร และกระบวนการเรียนการสอน ปฏิรูปการบริหารได้รับงบประมาณ
            ปี พ.ศ. 2542 มีพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 เป็นกฎหมายหลักทางการศึกษาฉบับแรกของประเทศไทย โรงเรียนจึงได้จัดทำมาตรฐานการศึกษาธรรมนูญโรงเรียนโดยจัดทำระบบการประกันคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง เพื่อรอรับการประเมินคุณภาพภายนอก
            ปี พ.ศ. 2543 – พ.ศ. 2544 โรงเรียนเข้าโครงการนำร่องการบริหารโดยใช้ฐานโรงเรียน (SBM) และแกนนำการปฏิรูปการศึกษา ได้พัฒนาบุคลากรอย่างต่อเนื่อง เพื่อเตรียมพร้อมกับความเปลี่ยนแปลงตลอด จนได้พัฒนาแหล่งเรียนรู้ภายในโรงเรียนให้สามารถศึกษา ค้นคว้าได้อย่างกว้างขวางมากขึ้นเป็นลำดับ
            ปี พ.ศ. 2545 โรงเรียนได้ปรับปรุงและพัฒนาระบบการจัดดูแลช่วยเหลือนักเรียนให้นักเรียนเป็น        “คนดี”  “เก่ง” และ “สามารถอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างมีความสุข”
            ปี พ.ศ. 2546 โรงเรียนได้พัฒนาและปรับปรุงห้องสมุด ให้มีขนาดพร้อมที่จะรองรับการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม และพัฒนาศูนย์คอมพิวเตอร์ จัดทำระบบเครือข่าย (Net + work) เพื่อสืบค้นข้อมูลด้วยความร่วมมือของผู้ปกครอง นักเรียน ชุมชน และปรับปรุงห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์โดยแยกเป็นห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์กายภาพ ห้องปฏิบัติการฟิสิกส์ ห้องปฏิบัติการเคมี ปฏิบัติการทางชีววิทยาโรงเรียนทรายมูลวิทยาได้ดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดจนได้รับโล่ เชิดชูเกียรติ เป็นโรงเรียนดีเด่นจากอธิบดีกรมสามัญศึกษา
            ปี พ.ศ. 2547 - พ.ศ. 2548 โรงเรียนทรายมูลวิทยาได้พัฒนาและปรับปรุงตามโครงการหนึ่งอำเภอ หนึ่งโรงเรียนในฝัน ทั้งในด้านภูมิทัศน์ อาคารเรียนอาคารประกอบโดยได้สร้างศาลาศูนย์สารสนเทศ ปรับปรุงห้องปฏิบัติการต่าง ๆ ให้สามารถจัดกิจกรรมการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพและเต็มศักยภาพโดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย และผ่านการประเมินคุณภาพภายนอกรอบแรกของ สมศ. ซึ่งผลการประเมินได้รับการยืนยันให้มีคุณภาพตามเกณฑ์สูงสุดคือระดับดี จำนวน 12  มาตรฐานและพอใช้ จำนวน 2 มาตรฐาน
            ปี พ.ศ. 2549 โรงเรียนได้รับการตรวจเยี่ยมและรับการรับรองเป็นต้นแบบโรงเรียนในฝัน ตามโครงการ หนึ่งอำเภอหนึ่งโรงเรียนในฝัน ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2549 เป็นลำดับที่ 313 ของประเทศ และได้เริ่ม     จัดการเรียนการสอน Mini English program  
            ปี พ.ศ. 2550 โรงเรียนผ่านการประเมินคุณภาพภายนอก ของสมศ. รอบที่ 2 โดยได้รับการรับรองให้มีคุณภาพระดับดีมาก 10 มาตรฐาน ระดับดี 3 มาตรฐานและระดับพอใช้ 1 มาตรฐานและ ได้เข้าร่วมโครงการกับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จัดให้มีการเรียนการสอนภาษาจีนโดยเจ้าของภาษา
            ปี พ.ศ. 2556 โรงเรียนผ่านการประเมินคุณภาพภายนอก ของสมศ. รอบที่ 3 โดยได้รับการรับรองให้มีคุณภาพระดับดีมาก 7 ตัวบ่งชี้ ระดับดี 5 ตัวบ่งชี้ 
            ปี พ.ศ. 2561 เข้าร่วมโครงการโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล
            ปี พ.ศ. 2562 ผ่านการประเมินผลการดำเนินงานสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข 
            ปี พ.ศ. 2562 โรงเรียนที่ผ่านการประเมินการบริหารจัดการด้วยระบบคุณภาพ ระดับ ScQA 
            ปี พ.ศ. 2563 โรงเรียนได้รับจัดสรรงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียน 318ล นอกเขตพื้นที่แผ่นดินไหว 
            ปี พ.ศ. 2563 โรงเรียนต้นแบบการจัดการเรียนการสอนทางไกล และการบริหารจัดการในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019
            ปี พ.ศ. 2563 โรงเรียนผ่านการประกวด 1 โรงเรียน 1 นวัตกรรม (ไส้เดือนดิน ฮีโร่ตัวน้อยนักย่อยสลาย) ด้านสิ่งแวดล้อมของโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล 
            ปี พ.ศ. 2563 โรงเรียนได้รับรางวัลระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน ประเภทสถานศึกษาขนาดกลาง  สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกระทรวงศึกษาธิการ
            ปี พ.ศ. 2563 โรงเรียนได้รับรางวัลชนะเลิศระดับเหรียญทอง สถานศึกษายอดเยี่ยมระดับมัธยมศึกษาขนาดกลาง ด้านวิชาการ รางวัลทรงคุณค่า สพฐ. (OBECAWARDS) ระดับชาติ ครั้งที่ 9
            ปี พ.ศ. 2563  โรงเรียนได้รับรางวัลสถานศึกษารางวัลพระราชทาน
            ปี พ.ศ. 2564 โรงเรียนผ่านการประเมินคุณภาพภายนอก : ผลการประเมิน SARภายใต้สถานการณ์ COVID – 19  ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
            ปี พ.ศ. 2565 โรงเรียนได้รับรางวัลคุณภาพมาตรฐานตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งสำนักงานคณะกรรมการการศึกษา ขั้นพื้นฐาน (OBECQA)
            ปี พ.ศ. 2566 โรงเรียนได้รับรางวัลสถานศึกษาปลอดภัย ปีที่ 1
            ปี พ.ศ. 2567 โรงเรียนได้รับรางวัลสถานศึกษาปลอดภัย ปีที่ 2
            ปี พ.ศ. 2568 โรงเรียนผ่านการรับรองประเมินคุณภาพภายนอกจากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.)  
            ปี พ.ศ. 2567 โรงเรียนได้รับรางวัลสถานศึกษาปลอดภัย ปีที่ 3
            ปี พ.ศ. 2568 โรงเรียนได้รับ รางวัล IQA AWARD ระดับดีเด่น ระบบและกลไกการบริหารจัดการคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาเพื่อการประกันคุณภาพสถานศึกษาต้นแบบ ประจำปีการศึกษา 2567  
            ปี พ.ศ. 2568 โรงเรียนได้รางวัล ระดับดีเยี่ยม การประกวดนวัตกรรมที่มีความโดดเด่นจากการใช้เครื่องมือสะท้อนคุณภาพการจัดการศึกษาประจำปีงบประมาณ 2568 ระดับเขตพื้นที่การศึกษา  เป็นตัวแทนเขตพื้นที่การศึกษา